مباني تربيتي در صحيفه سجاديه( ميل به جاودانگي)
يكي ديگر از ويژگي هاي انسان كه از مباني تربيتي صحيفه سجاديه به شمار مي آيد، «گرايش به جاودانگي» است
. انسان در شرايط طبيعي مي خواهد جاودانه باشد و تا ابد باقي بماند. حتي در مواردي كه از سختي ها به تنگ آمده است و براي مثال، مرگش را از خدا مي خواهد، به گونه اي، خلاصي از درد و بقاي لذت را مي جويد.
گرايش به جاودانگي، گرايشي فطري و طبيعي است كه در نهاد و سرشت انسان قرار داده شده است و در اختيار انسان نيست.1آنچه در زمينه اين گرايش در اختيار انسان قرار دارد، جهت دادن به آن، تعيين مصداق براي آن، پي آمدهاي آن و نوع رفتاري است كه انسان تحت تأثير آن برمي گزيند. اين امور به سبب ويژگي اختياري بودنشان، در حوزه تعليم و تربيت قرار مي گيرند.
امام سجاد عليه السلام در دعاهاي زيادي مانند: «دعا براي فرزندان»، «دعا هنگامي كه روزي بر آن حضرت تنگ مي شد» و برخي دعاهاي ديگر، به اين ويژگي انسان اشاره كرده است. از جمله در دعاي بيست و پنجم، امام با دعا براي فرزندان و درخواست بقا و طول عمر براي آنها، از خداوند مي خواهد:بار خدايا! بر من منت گذار و نعمت عطا فرما با زنده ماندن فرزندانم.2 بار خدايا! عمرشان را براي من دراز گردان و مدت زندگي شان را زياد كن.3
امام در اين فرازها، بقاي عمر فرزندان را از درگاه الهي مي خواهد و اين به سبب «گرايش به جاودانگي» است كه در سرشت انسان وجود دارد.
بنابراين، ويژگي جاودانگي خواهي، يكي از مباني تربيتي در صحيفه سجاديه به شمار مي رود؛ زيرا خاستگاه بسياري از رفتارهاي پسنديده، مانند بندگي خدا، به جا آوردن رفتارهاي نيك براي عالم آخرت و از ميان رفتن رفتارهاي ناپسندي همچون آرزوهاي دراز، آزمندي و گناهان زياد در انسان است.
.............................................................................
1. مرتضى مطهرى، عدل الهى، صدرا، 1369، ص 177.2. دعاى 25، بند 1.
3. دعاى 25، بند 2.
صحیفه سجادیه، مجموعه ای از ادعیه امام سجاد ـ علیه السلام ـ است كه بعد از قرآن كریم و كتاب مقدس نهج البلاغه حاوی والاترین معارف الهی شمرده می شود و به حق (اخت القرآن) و انجیل اهل بیت ـ علیهم السلام ـ و زبور آل محمد ـ علیهم السلام ـ لقب یافته است. پیشوای چهارم بعد از حادثه خونین كربلا كه همه راهها را برای بیان حقایق مسدود یافت، با زبان دعا به ارشاد بشر پرداخته و تا ابد به جوامع انسانی رهنمودهای ارزنده ارایه می دهد؛ رهنمودهایی كه اندیشمندان سترگ و دانشمندان بزرگ را حیران ساخته است. در سال 1353هـ.ق مرحوم آیت الله العظمی نجفی مرعشی ـ قدس سره ـ نسخه ای از صحیفه سجادیه را برای علامه معاصر مؤلف تفسیر طنطاوی (مفتی اسكندریه) به قاهره فرستاد وی پس از تشكر از دریافت این هدیه گرانبها و ستایش فراوان از آن در پاسخ چنین نوشت. «این از بدبختی ماست كه تاكنون بر این اثر گرانبهای جاوید كه از مواریث نبوت است دست نیافته بودیم، هر چه در آن می نگرم، آن از گفتار مخلوق برتر و از كلام خالق پایینتر می یابم. [1] صحیفه سجادیه تنها شامل راز و نیاز و بیان حاجت در پیشگاه خداوند متعال نیست، بلكه دریای بیكرانی از علوم و معارف اسلامی است كه طی آن مسائل عقیدتی، فرهنگی، اجتماعی، سیاسی و پاره ای از قوانین طبیعی و احكام شرعی در قالب دعا مطرح شده است.